Kopalnia „Królowa Luiza” jest jedną z najstarszych na Górnym Śląsku. Swoimi początkami sięga roku 1791. Była jedną z największych i najnowocześniejszych w Europie. Początkowe wydobycie 120 ton w pierwszym roku istnienia, sto lat później osiągnęło cyfrę 3.300.000 ton. Po II wojnie światowej kopalnia otrzymała nazwę „Zabrze”. W 1973 r. zakończono działalność górniczą na polu „Zabrze – Zachód”. Znajdujące się tu obiekty zostały w 1993 r. wpisane do rejestru zabytków województwa katowickiego, dziś śląskiego, jako dobra przemysłu i techniki
o wartości historycznej w skali kraju. Pieczę nad nimi przejęło zabrzańskie Muzeum Górnictwa Węglowego tworząc Skansen Górniczy „Królowa Luiza”. Zachował się tam czytelny układ przestrzenny kopalni z drugiej połowy XIX w. wraz z zabudową i wyposażeniem.
    Skansen składa się z dwóch części: naziemnej wokół dawnego szybu „Carnall” oraz podziemnej sztolni wokół nieistniejącego już szybu „Wilhelmina”. Do części naziemnej należą położone wokół szybu „Carnall” budynki maszynowni, rozdzielni elektrycznej, nadszybia. Turyści odwiedzający to miejsce mają okazję zobaczyć urządzenia szybowe i łączności sygnalizacyjnej, warsztat szybowy, oddziałową stację ratownictwa górniczego, ekspozycje zawiesi klatkowych, a także wnętrza rozdzielni elektrycznej 6 KV.
    Najcenniejszym zabytkiem w skansenie jest czynna, unikatowa, jedyna w Europie, parowa maszyna wyciągowa o mocy dwóch tysięcy koni mechanicznych. Wyprodukowana została w 1915 r. w Eisenhütte Prinz Rudolfh w Dülmen w Niemczech i do 1990 roku obsługiwała szyb „Carnall” o głębokości 503 metry. Nośnikiem liny wyciągowej jest tarcza cierna typu Koepe
z wykładziną z drewna i skóry o średnicy sześciu metrów i wysokości obrzeża dwudziestu centymetrów. Maszyna wyposażona jest w hamulec manewrowy na parę i bezpieczeństwa na ciężar, a ponadto posiada wskaźnik głębokości z 1928 r. i tachometr samopiszący z 1915 r. Maszyna, składająca się z dwóch cylindrów o średnicy około jednego metra, opuszczała klatki wyciągowe z prędkością około 10 metrów na sekundę przy ciśnieniu pary 12–8 atmosfer. Obecnie maszyna nie wyciąga urobku, ale turyści uczestnicząc w pokazie pracy tego wielkiego urządzenia mogą podziwiać pracę tłoków wysuwających się z dwóch wielkich cylindrów oraz ruch potężnego koła pędnego. W tym czasie zwiedzający mogą przenieść się w romantyczną, przesłoniętą mgłą czasu epokę pary.

    W sąsiednim budynku nadszybia z wieżą wyciągową eksponowane są: urządzenia szybowe, warsztat szybowy, oddziałowa stacja ratownicza, czynny system łączności, różnego rodzaju liny wyciągowe i wyposażenie klatek szybowych. W rozdzielni zachowały się między innymi amperomierze, woltomierze i wyłączniki olejowe z początku XX w. Na uwagę zasługują również kompresownia, warsztat elektryczny, budynek wentylatora, maszynownia dawnego szybu „Prinz Schönaich”, akumulatorownia, łaźnia łańcuszkowa i cechownia, powstałe w drugiej połowie XIX i początkach XX w. Dodatkową atrakcją jest możliwość podziwiania z wierzchołka stalowej, nitowanej wieży wyciągowej, o wysokości trzydziestu metrów, przemysłowej panoramy Górnego Śląska.
    Na terenie skansenu znajdują się także zabytki pozyskane ze zlikwidowanych kopalń, z których najcenniejsze to: rzeźba-fontanna z postaciami czterech muzykantów orkiestry górniczej,  pochodząca z lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku, znajdująca się przy budynkach szybu „Carnall” oraz jedyna zachowana w Polsce bębnowa maszyna wyciągowa z podwójnym rozprężaniem pary z 1910 r. i unikatowy wentylator systemu Guibald, z 1907, które możemy podziwiać przy wejściu do podziemi skansenu.

Po zapoznaniu się z naziemną częścią skansenu, można zejść sztolnią w rejonie dawnego szybu „Wilhelmina” w podziemne chodniki kopalni o łącznej długości 1,5 kilometra i głębokości 35 metrów. Przechodząc wyrobiskami z początku XIX w. i współczesnymi, zlokalizowanymi na różnych poziomach połączonych pochylniami, śledzimy rozwój techniki urabiania węgla na przykładzie filara zabierakowego, ściany wrębiarkowej z obudową cierną, ściany kombajnowej z obudową hydrauliczną oraz dwóch ścian zmechanizowanych. Niezapomnianych wrażeń dostarcza uczestnictwo w pokazie pracy zabytkowego kombajnu jednobębnowego z lat pięćdziesiątych XX w. oraz współczesnego kombajnu chodnikowego, ścianowego i struga. Ponadto można obejrzeć czynną magistralę odstawy urobku, czyli urządzenia, dzięki którym węgiel transportowany jest od ściany do wozów. Przewodnik zabierze również odwiedzających w niezapomnianą przejażdżkę „Karlikiem” – kolejką górniczą, gdzie każdy będzie mógł poczuć się jak górnik jadący na szychtę. Niebezpieczeństwo pracy w kopalni ilustruje widok zgniecionej stalowej obudowy w chodniku, zniszczonym podczas silnego tąpnięcia. Zwiedzających kopalnię strzeże władca podziemi - Skarbnik, którego czasem można spotkać snującego się mrocznymi korytarzami. Wychodzących turystów żegna postać św. Barbary – patronki górników. Wędrówki ciasnymi chodnikami kopalni mogą być wyczerpujące, dlatego warto się posilić, odpocząć, napić piwa i poczuć się jak strudzony pracą górnik w karczmie urządzonej w dawnej podziemnej komorze maszyn.
Czas zwiedzania części naziemnej w rejonie szybu „Carnall”, wraz z pokazem pracy wyciągowej maszyny parowej, wynosi około jednej godziny. Dojście do szybu „Wilhelmina” to około dziesięć minut. Zwiedzanie trasy podziemnej trwa wraz z pokazami około dwóch godzin. Jest ona oświetlona elektrycznie. Czas zwiedzania całego skansenu wraz z przewodnikiem - to trzy godziny. Niestety, część podziemna jest niedostępna dla turystów niepełnosprawnych poruszających się na wózkach inwalidzkich z powodu poruszania się zwiedzających po wielu pochylniach, torowiskach i schodach. Temperatura w podziemiach jest stała - pomiędzy 10 a 14 stopni Celsjusza. Wilgotność wynosi około 80 procent. Organizator zaleca zwiedzającym wygodne obuwie i cieplejsze okrycie latem. Turyści schodzący do podziemi skansenu otrzymują fartuchy ochronne i kaski.
Teren skansenu bywa również miejscem wielu niecodziennych działań kulturalnych, takich jak koncerty, spektakle teatralne,  wystawy czy rajdy zabytkowych pojazdów.
  W Centrum Informacji Turystycznej w Zabrzu, pod nr tel. (032) 278-08-32, można zamówić zwiedzanie skansenu, biesiadę w podziemnej karczmie lub wycieczkę „Szlakiem zabytków techniki” wraz z przewodnikiem.

KJ